tag:blogger.com,1999:blog-187823352008-06-05T23:56:55.865+05:30तात्या अभ्यंकर.http://www.blogger.com/profile/00478193751864607451noreply@blogger.comBlogger60125tag:blogger.com,1999:blog-18782335.post-6611334053473356862008-06-02T16:59:00.003+05:302008-06-02T17:05:13.962+05:30<span style="color:#000099;"><strong><span style="font-size:130%;">१९९३/९४ सालचा सुमार असेल, तेव्हाची गोष्ट.<br /><br />"ग्रँटरोडचा नॉव्हेल्टी सिनेमा माहीत आहे ना? त्याच्याजवळच रेल्वे हॉटेल म्हणून आहे आणि त्याच्याजवळ एस पी सेन्टर म्हणून साड्यांचं दुकान आहे. तीच बिल्डिंग! ये हां नक्की, मी घरीच आहे!"<br /><br />दस्तुरसाहेब मला फोनवरून पत्ता सांगत होते!<br /><br />पं फिरोज दस्तूर आणि त्यांच सुंदर गाणं!<br /><br />या माणसाच्या मी गेली अनेक वर्ष प्रेमात होतो. त्यांना एकदा भेटावं असं मला खूप वाटत होतं. आणि एके दिवशी तो योग आला. त्यांनी सांगितलेल्या पत्त्यानुसार मी ग्रँटरोडला त्यांच्या घरी पोहोचलो. लाकडी गोलाकार जिने असलेल्या त्या बिल्डिंगमधलं त्यांचं ते टिपिकल पारशी पद्धतीचं घर. भिंतीवरचं घड्याळ, खुर्च्या, सोफे, कपाटं, अगदी सगळं सगळं पारशी पद्धतीचं, ऍन्टिकच म्हणा ना! मला एकदम विजयाबाईंच्या पेस्तनजी सिनेमाचीच आठवण झाली.<br /><br />गुलाबीगोर्‍या वर्णाचे दस्तुरबुवा समोर बसले होते. मी प्रथमच त्यांना इतक्या जवळून पाहात होतो. सवाईगंधर्वांचे लाडके शिष्य, किराणा गायकीचे ज्येष्ठ गवई, माझे मानसगुरू भीमण्णा यांचे ज्येष्ठ गुरुबंधू! मी त्यांच्या पायावर डोकं ठेवलं!<br /><br />"ये, बस!"<br /><br />दस्तुरांनी माझ्या पाठीवरून हात फिरवत म्हटलं. त्यांचं गाणं जितकं गोड होतं तेवढेच तेही अगदी सुरेख होते, गोडच दिसत होते!<br /><br />"काय, कुठून आला? गाणं शिकतोस का कुणाकडे?"<br /><br />दस्तुरबुवा अगदी मोकळेपणानी माझी विचारपूस करू लागले, माझ्याशी बोलू लागले. अगदी साधं-सुस्वभावी बोलणं होतं त्यांचं. जराही कुठे अहंकार नाही, की शिष्ठपणा नाही! गुजराथी-पारशी पद्धतीचं मराठी बोलणं! मला ते ऐकायला खूप गंम्मत वाटत होती. आमच्या इकडच्या तिकडच्या गप्पा सुरू झाल्या. थोड्या वेळाने दस्तुरबुवांनी त्यांच्या स्वयपाक्याला माझ्याकरता चहा करायला सांगितला. घरात ते दोघेच होते. ते आणि त्यांचा स्वयंपाकी. ह्या पारश्याने लग्न केलं नव्हतं! नातेवाईंकांचा गोतावळा खूपच कमी. त्यांचा एक पुतण्या तेवढा होता, तो तिकडे अमेरिकेत होता. दस्तुरबुवा अधनंमधनं त्याच्याकडे रहायला जायचे.<br /><br />पहिल्या भेटीतच मला दस्तुरांनी त्यांच्याकडची त्यांचं एक यमनचं लाईव्ह रेकॉर्डिंग असलेली कॅसेट ऐकायला दिली. "अरे माझ्याकडे एवढी एकच कॉपी आहे. तू वाटल्यास टेप करून घे आणि ही मला परत आणून दे हां!" खूप भाबडेपणाने दस्तुरसाहेब म्हणाले. त्यांच्या आवाजात जात्याच कमालीचा मृदुपणा होता. त्यांना मुद्दामून मृदु बोलण्याची गरजच नव्हती!<br /><br />घाटकोपरच्या एका मैफलीतलं यमन रागाचं फार सुंदर रेकॉर्डिंग होतं ते! किराणा पद्धतीची, सवाईगंधर्वांच्या तालमीखाली तावूनसुलाखून निघालेली फार अप्रतीम गायकी होती त्यांची! किराणा पद्धतीनुसार एकेका स्वराची बढत करून विकसित केलेला राग, अतिशय सुरेल अन् जवारीदार स्वर, स्वरांचं अगदी छान रेशमी नक्षिकाम करावं अशी आलापी! खरंच, दस्तुरबुवांचं गाणं म्हणजे सुरेल, आलापप्रधान गायकीची ती एक मेजवानीच असे! असो! दस्तुरबुवांच्या गायकीवर लिहायला मी अजून खूप लहान आहे. आणि त्यांच्या गाण्यावर कितीही जरी भरभरून लिहिलं तरी त्यांच गाणं शब्दातीत होतं हेच खरं!<br /><br /></span></strong></span><a href="http://farm3.static.flickr.com/2031/2531142778_50f5036ffc.jpg?v=0"><span style="font-size:130%;color:#000099;"><strong><img style="WIDTH: 320px; CURSOR: hand" alt="" src="http://farm3.static.flickr.com/2031/2531142778_50f5036ffc.jpg?v=0" border="0" /></strong></span></a><span style="font-size:130%;color:#000099;"><strong><br /><br />मंडळी, दस्तुरबुवांच्या घरी जाण्याचा, त्यांना भेटण्याचा, त्यांच्याशी बोलण्याचा अनेकदा योग आला हे माझं भाग्य! मी जरी समोरसमोर बसून त्यांची तालीम घेतली नसली तरी एका अर्थी ते माझे गुरूच होते. किराणा गायकीबद्दल, आलापीबद्दल, गाणं कसं मांडावं, राग कसा मांडावा, घराण्याची गायकी कुठे अन् कशी दिसली पाहिजे इत्यदी अनेक विषयांवर ते माझ्याशी अगदी भरभरून बोलत! त्यांची जुनी ध्वनिमुद्रणं मला ऐकवत! आपण कुणीतरी मोठे गवई आहोत असा भाव त्यांच्या बोलण्यात कधीही म्हणजे कधीही नसे!<br /><br />एकंदरीत खूपच साधा आणि सज्जन माणूस होता. अतिशय सोज्वळ आणि निर्विष व्यक्तिमत्व! बोलणं मात्र काही वेळेला मिश्किल असायचं!<br /><br />एकदा असाच केव्हातरी त्यांच्या घरी गेलो होते. नोकराने दार उघडलं.<br /><br />"दस्तुरसाब है?"<br /><br />तेवढ्यात, "अरे ये रे. किचनमध्येच ये डायरेक्ट! चहा पिऊ!" असा आतूनच दस्तुरसाहेबांचा आवाज आला. त्यांच्या स्वयंपाक्याने आमच्या पुढ्यात चहा ठेवला. टेबलावर लोणी, ब्रेड ठेवलेलं होतं! दस्तुरबुवांनी स्वत:च्या हाताने लोणी लावून दोन स्लाईस माझ्या पुढ्यात ठेवले! आम्ही लोणीपाव खाऊ लागलो. तेवढ्यात स्वयंपाकघराच्या एका कोपर्‍यातून दोन मोठे उंदीर इकडून तिकडून पळत गेले! च्यामारी, घरात दोन दोन मोठाले उंदीर! त्यांना पाहताच मी दचकलोच जरा! मला दचकलेला पाहून दस्तुरसाहेबांनी एकदम मिश्किलपणे म्हटलं,<br /><br />"अरे ते मामा लोक आहेत! खेळतात बिचारे. त्यांना तरी माझ्याशिवाय दुसरं कोण आहे?!"<br /><br />आमच्या दस्तुरसाहेबांना विडी ओढायची सवय होती बरं का मंडळी! फार नाही, पण अधनंमधनं म्हातारा अगदी चवीने ती खाकी विडी ओढायचा! "दस्तुरसाहेब, विडी चांगली नाही बरं प्रकृतीला! जास्त ओढायची नाही!" असा मी त्यांना जरा माझ्या लहानपणाचा फायदा घेऊन एकदा प्रेमळ दम दिला होता!<br /><br />"बरं बरं! यापुढे एकदम कमी ओढीन. मग तर झालं?!" मी घेतलेला लहान तोंडी मोठा घास त्यांनी तेवढ्याच मोठेपणाने आणि खिलाडीवृत्तीने मला परतवला होता! त्यानंतर काहीच दिवसांनी नेमका मी फोर्टमधल्या कुठल्यातरी दुकानात गेलो होतो, तिथे मला हमदोनो पिक्चरमध्ये असतो तसा एक म्युझिकल सिग्रेट लायटर मिळाला. त्या लायटरचे स्वर खूप छान होते. तो लायटर पाहिल्यावर मला एकदम दस्तुरसाहेबांचीच आठवण आली. मी तो त्यांना मुद्दाम प्रेझेंट म्हणून देण्याकरता त्यांच्या घरी गेलो. त्यांनाही तो लायटर खूप आवडला!<br /><br />"अरे खूप महाग असेल रे! कशाला एवढे पैसे खर्च केलेस? असं कुणी काही प्रेझेंट दिलं की मला खूपच अवघडल्यासारखं वाटतं! आणि काय रे, एकिकडे मला विडी कमी ओढा म्हणून दम देतोस आणि दुसरीकडे हा लायटर पण देतोस? आता तू हा इतका सुंदर लायटर दिल्यावर माझी विडी कशी कमी होणार सांग बरं!"<br /><br />हे म्हणतांना त्यांच्या चेहेर्‍यावर जे निरागस मिश्किल भाव होते ते मी आजही विसरू शकत नाही! खरंच, देवाघरचा माणूस!<br /><br />त्यांचे गुरू सवाईगंधर्व, यांच्याबद्दल तर ते नेहमीच भरभरून बोलत. त्यात केवळ अन् केवळ भक्तिच असे. सवाईगंधर्वांच्या काही आठवणी त्यांनी मला सांगितल्या होत्या. एक आठवण सांगतांना त्यांच्या डोळ्यात नेहमी पाणी यायचं!<br /><br />दस्तुरबुवा १४-१५ वर्षांचे असतानाची गोष्ट. सवाईंचा नाटककंपनीसोबत जेव्हा मुंबईत मुक्काम असे तेव्हा सवाई त्यांना त्यांच्या घरी येऊन गाणं शिकवायचे. एकदा असेच पावसाळ्याचे दिवस होते. रस्त्यावर खूपच चिखल आणि पाणी साचलं होतं. त्या पावसातही सवाईगंधर्व त्यांच्या घरी शिकवणीकरता आले. गुरूने शिष्याला चांगली तास, दोन तास तालीम दिली अन् सवाईगंधर्व जायला निघाले! दारापाशी आले व स्वत:च्या चपालांकडे पाहून त्यांनी क्षणभर दस्तुरांच्या आईकडे अत्यंत कृतज्ञतेच्या भावनेनं बघितलं, हात जोडले, थोडे हसले आणि घराबाहेर पडले! झालं होतं असं की बाहेरच्या पावसा-चिखलामुळे सवाईंच्या चपला खूपच बरबटलेल्या होत्या. मुलाची शिकवणी होईस्तोवर त्या माऊलीने सवाईंच्या चपला स्वच्छ धुऊन, तव्यावर वाळवून कोरड्या करून ठेवल्या होत्या!!<br /><br />इंडियन आयडॉल, अजिंक्यतारा, महागायक, महागुरू, एस एम एस चा जमाना नव्हता तो!!<br /><br />सवाईगंधर्व महोत्सवात शेवटच्या दिवशी पहाटे गंगूबाई हनगल, दस्तुरबुवा आणि शेवटी अण्णा हा गाण्याचा क्रम गेली अनेक वर्ष होता. 'गोपाला मेरी करूना' ही अब्दुलकरिमखासाहेबांची ठुमरी आणि दस्तुरबुवांचं काय अजब नातं होतं देवच जाणे! सवाईगंधर्व महोत्सवात त्यांना दरवर्षी न चुकता 'गोपाला...' गाण्याची फर्माईश व्हायची आणि दस्तुरबुवही अगदी आवडीने ते गात! फारच अप्रतीम गायचे! साक्षात अब्दुलकरीमखासाहेबच डोळ्यासमोर उभे करायचे!<br /><br />अण्णा आणि दस्तुर! दोघेही सवाईगंधर्वांचे शिष्य. त्या अर्थाने दोघेही एकमेकांचे गुरुबंधू होते. आणि तसंच त्यांचं अगदी सख्ख्या भावासारखंच एकमेकांवर प्रेमही होतं! सवाई महोत्सवात एके वर्षी दस्तुर गुरुजींनी कोमल रिषभ आसावरी तोडी इतका अफाट जमवला की तो ऐकून अण्णा दस्तुरांना म्हणाले, "फ्रेडी, आज मला गाणं मुश्किल आहे. आज तुमचेच सूर कानी साठवून मी घरी जाणार!"<br /><br />अण्णा नेहमी प्रेमाने दस्तुरांना 'फ्रेडी' या नावाने हाक मारायचे!<br /><br />असो..!<br /><br />अजून काय लिहू? आता फक्त दस्तुरबुवांच्या आठवणीच सोबतीला उरल्या आहेत! त्या आठवणींतून बाहेर पडवत नाही. खूप भडभडून येतं. अलिकडेच दस्तुरसाहेब वारले. एका महत्वाच्या कामाकरता, एक महत्वाची कौटुंबिक जबाबदारी निभावण्याकरता त्या दिवशी मी पुण्यात होतो. मला तातडीने मुंबईला परतणं शक्य नव्हतं. दस्तुरांचं अंत्यदर्शन मला मिळालं नाही हे माझं दुर्भाग्य म्हणायचं! दुसरं काय? काल संध्याकाळी थोडा वेळ होता म्हणून मुद्दाम ग्रँटरोडला गेलो होतो. त्या इमारतीपाशी गेलो. पण दस्तुरांच्या घरी जाण्याची हिंमत होईना! खूप भरून आलं. पुन्हा काही आठवणी ताज्या झाल्या. मी दिलेला लायटर असेल का हो अजून त्या घरात? मी येऊन गेल्याचं कळलं असेल का हो आमच्या त्या पारशीबाबाला?<br /><br />रस्त्यावर नेहमीप्रमाणे वर्दळ सुरू होती. लोकं आपापल्या उद्योगात होते. मी मात्र एकटा, एकाकी उगाच त्यांच्या घराबाहेर घुटमळत होतो. मनात 'गोपाला मेरी करूना'चे सूर रुंजी घालत होते!<br /><br />--तात्या अभ्यंकर.<br /><br /></strong></span><a href="http://www.misalpav.com/node/1901"><span style="color:#000099;"><strong><span style="font-size:130%;">हाच लेख इथेही वाचता येईल!</span></strong></span></a><span style="font-size:130%;color:#000099;"><strong><br /><br /></strong></span>तात्या अभ्यंकर.http://www.blogger.com/profile/00478193751864607451noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-18782335.post-23134416732479683402008-06-01T13:16:00.003+05:302008-06-01T13:26:45.596+05:30<span style="font-size:130%;"><span style="color:#009900;"><strong><span style="color:#ff0000;">राम राम मंडळी,</span><br /><br />आज़ जा़ने की जि़द ना करो.. हे गाणं आपल्याला </strong></span></span><a href="http://www.esnips.com/doc/049612e1-21dd-4a87-a8e3-26ddd4117118/Aaj-Jane-Ki-Zid-Na-Karo"><span style="font-size:130%;"><span style="color:#009900;"><strong>इथे ऐकता येईल</strong></span></span></a><span style="font-size:130%;color:#009900;"><strong> आणि </strong></span><a href="http://www.youtube.com/watch?v=-J4jgctq8h8"><span style="font-size:130%;"><span style="color:#009900;"><strong>इथेही ऐकता येईल!</strong></span></span></a><span style="font-size:130%;"><span style="color:#009900;"><strong>फ़रिदा खा़नुमने गायलेलं एक अतिशय सुरेख गाणं! बर्‍याच दिवसापासून या गाण्यावर दोन शब्द लिहायचा बेत होता, आज जरा सवड मिळाली.<br /><br /></strong></span></span><a href="http://farm3.static.flickr.com/2365/2259610595_2bc2552613.jpg?v=0"><span style="font-size:130%;color:#009900;"><strong><img style="WIDTH: 320px; CURSOR: hand" alt="" src="http://farm3.static.flickr.com/2365/2259610595_2bc2552613.jpg?v=0" border="0" /></strong></span></a><span style="font-size:130%;color:#009900;"><strong><br /><br /><br /></strong><strong><span style="color:#ff0000;">आज़ जा़ने की जि़द ना करो,<br />यू ही पेहेलू मै बैठे रहो..<br /><br />आज़ जा़ने की जि़द ना करो.. !</span><br /><br />क्या बात है, एक अतिशय शांत स्वभावाचं, परंतु तेवढंच उत्कट गाणं! भावनेचा, स्वरांचा ओलावाही तेवढाच उत्कट! यमन रागाचं हे एक वेगळंच रूप!<br /><br />मंडळी, आजपर्यंत हा यमन किती वेगवेगळ्या रुपाने आपल्या समोर यावा? मला तर अनेकदा प्रश्न पडतो की या रागाचं नक्की पोटेन्शियल तरी किती आहे?! 'जिया ले गयो जी मोरा सावरीया', 'जा रे बदरा बैरी जा' मधला अवखळ यमन, 'समाधी साधन' मधला सात्विक यमन, 'जेथे सागरा धरणी मिळते' मधला जीव ओवाळून टाकायला लावणारा यमन, 'दैवजात दु:खे भरता' मधला ईश्वरी अस्तित्वाची साक्ष पटवणारा यमन, अभिजात संगीतातल्या निरनिराळ्या बंदिशींमधून प्रशांत महासागराप्रमाणे पसरलेला अफाट आणि अमर्याद यमन, आणि 'रंजिश ही सही' किंवा 'आज़ जा़ने की जि़द ना करो' सारख्या गाण्यांतून अत्यंत उत्कट प्रेमभावना व्यक्त करणारा यमन! किती, रुपं तरी किती आहेत या यमनची?! गाणं कुठल्याही अर्थाने असो, यमन प्रत्येक गाण्याच्या शब्दांना त्याच्या अलौकिक सुरावटीचे चार चांद लावल्यावाचून रहात नाही!<br /><br /></strong><strong><span style="color:#ff0000;">आज़ जा़ने की जि़द ना करो,<br />यू ही पेहेलू मै बैठे रहो..</span><br /><br />'यू ही पेहेलू मे बैठे रहो..' मध्ये काय सुंदर शुद्ध मध्यम ठेवलाय! क्या बात है..! 'पेहेलू' या शब्दात ही खास शुद्ध मध्यमाची जागा आहे बरं का मंडळी! 'कानडाउ विठ्ठलू..' आठवून पाहा, आपल्याला हाच शुद्ध मध्यम दिसेल! अहो शेवटी समुद्र हा सगळा एकच असतो हो, फक्त त्याची नांव वेगवेगळी असतात!<br /><br />'बैठे रहो' हे शब्द किती सुंदररित्या ऑफबिट टाकले आहेत!<br /><br /></strong><strong><span style="color:#ff0000;">हाये मर जाएंगे, हम तो लुट जाएंगे<br />ऐसी बाते किया ना करो!<br />आज़ जा़ने की जि़द ना करो,<br /><br />हाये मर जाएंगे, हम तो लुट जाएंगे..!!</span><br /><br />ओहोहो! खल्लास...<br /><br />'हाये' मधला पंचम पाहा मंडळी! साला, त्या यमनापुढे आणि फ़रिदा खा़नुमपुढे जा़न कुर्बान कराविशी वाटते! हा 'हाये' हा शब्द कसला सुरेख म्हटला आहे या बाईने! छ्या, ऐकूनच बेचैन व्हायला होतं! माझ्या मते इथे या गाण्याची इंटेन्सिटी आणि डेप्थ समजते!<br /><br />'हम तो लुट जाएंगे..' मधल्या 'हम' वरची जागा पहा!<br /><br />'मर जाएंगे', 'लुट जाएंगे' मधील 'जाएंगे' या शब्दाचा गंधारावर काय सुरेख न्यास आहे पहा! गंधारावर किती खानदानी अदबशीरपणे 'मर जाएंगे', 'लुट जाएंगे' हे शब्द येतात! मंडळी, हा खास यमनातला गंधार बरं का! अगदी सुरेल तंबोर्‍यातून ऐकू येणारा, गळ्यातला गंधार म्हणतात ना, तो गंधार! आता काय सांगू तुम्हाला? अहो या एका गंधारात सगळा यमन दिसतो हो! यमनाचं यमनपण आणि गाण्याचं गाणंपण सिद्ध करणारा गंधार!<br /><br />'हाये मर जाएंगे, हम तो लुट जाएंगे' ची सुरावट काळीज घायळ करते! क्या केहेने.. साला आपली तर या सुरावटीवर जान निछावर!<br /><br /><span style="color:#ff0000;">'ऐसी बाते किया ना करो..'!</span><br /><br />वा वा! 'किया' या शब्दावरची जागा पाहा. 'करो' हा शब्द कसा ठेवलाय पाहा फंरिदाबाईने! सुंदर..!<br /><br />खरंच कमाल आहे या फ़रिदा खानुमची. या बाईच्या गाण्यात किती जिवंतपणा आहे, किती आर्जव आहे! खूपच सुरेल आवाज आहे या बयेचा. स्वच्छ परंतु तेवढाच जवारीदार आवाज! आमच्या हिंदुस्थानी रागसंगीतात आवाज नुसताच छान आणि सुरेख असून चालत नाही तर तो तेवढाच जवारीदारही असावा लागतो. फंरिदाबाईचा आवाज असाच अगदी जवारीदार आहे. तंबोरादेखील असाच जवारीदार असला पाहिजे तरच तो सुरेल बोलतो आणि हीच तर आपल्या रागसंगीताची खासियत आहे मंडळी! सुरेलतेबरोबरच, बाईच उर्दूचे उच्चार देखील किती स्वच्छ आहेत! क्या बात है...!<br /><br />असो, तर मंडळी असं हे दिल खलास करणारं गाणं! बरेच दिवस यावर लिहीन लिहीन म्हणत होतो, अखेर आज टाईम गावला! एखादं गाणं जमून जातं म्हणतात ना, तसं हे गाणं जमलं आहे. अनेक वाद्यांचा ताफा नाही, की कुठलं मोठं ऑर्केस्ट्रेशन नाही! उतम शब्द, साधी पेटी-तबल्याची साथसंगत, यमनसारखा राग आणि फ़रिदाबाईची गायकी, एवढ्यावरच हे गाणं उभं आहे! मी जेव्हा 'फ़रिदाबाईची गायकी' हे शब्द वापरतो तेव्हा मला नेमकं काय म्हणायचं आहे हे कदाचित हिंदुस्थानी रागसंगीतात जाणणारी मंडळी अधिक चांगल्या रितीने समजू शकतील! बाईने दिपचंदी सारख्या ऑड तालाचं वजन काय छान सांभाळलंय! हार्मिनियमचं कॉर्डिंगही खासच आहे. तबलजीनेही अगदी समजून अत्यंत समर्पक आणि सुरेल ठेका धरला आहे! जियो...!<br /><br />साला, या गाण्याचा माहोलच एकंदरीत फार सुरेख आहे!<br /><br />आसुसलेली संध्याकाळ आहे, ग्लासात सोनेरी, मावळतीच्या रंगाच्या सोनेरी छटांच्या रंगाशी नातं सांगणारी आमच्या सिंगल माल्ट फ्यॅमिलीतली ग्लेनफिडिच आहे, छानपैकी गाद्या-गिर्द्या-लोड-तक्क्यांची बिछायत पसरली आहे, मजमुहा अत्तराचा मादक सुवास अंगावर येतो आहे, सगळा माहोल रंगेल करतो आहे, तंबोरा जुळतो आहे, सारंगी त्याच्याशी मिळतंजुळतं घ्यायच्या प्रयत्नात आहे, तबल्याच्या सुरांची आस तंबोर्‍याच्या स्वराशी एकरूप होऊ पाहते आहे आणि काळजावर अक्षरश: कट्यार चालवणारी अशी एखादी ललना मादक आणि बेभान स्वरात,<br /><br />'आज़ जाने की जि़द ना करो..' असं म्हणते आहे!<br /><br />क्या बात है...!<br /><br /><span style="color:#ff0000;">--तात्या अभ्यंकर.</span><br /><br /></strong></span><a href="http://www.misalpav.com/node/805"><span style="font-size:130%;"><span style="color:#009900;"><strong>हाच लेख इथेही वाचता येईल..</strong></span></span></a>तात्या अभ्यंकर.http://www.blogger.com/profile/00478193751864607451noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-18782335.post-91280432659256473622008-04-10T08:56:00.003+05:302008-04-10T16:03:28.793+05:30<span style="font-weight: bold;font-size:130%;" ><span>कुणी</span> <span>मत</span> <span>देता</span> <span>का</span> <span>मत</span>?<br /><span>एका</span> <span>गायकाला</span> <span>कुणी</span> <span>मत</span> <span>देता</span> <span>का</span> <span>मत</span>?<br /><br /><span>खरं</span> <span>सांगतो</span> <span>बाबांनो</span>, <span>गायक</span> <span>आता</span> <span>लाचार</span> <span>झाला</span> <span>आहे</span>!<br /><span>झी</span>, <span>सोनी</span>, <span>आणि</span> <span>स्टारप्लस</span> <span>आणि</span> <span>कुणी</span> <span>कुणी</span> <span>त्याला</span> <span>लाचार</span> <span>केला</span> <span>आहे</span>...!<br /><br /><span>कुणी</span> <span>मत</span> <span>देता</span> <span>का</span> <span>मत</span>?<br /><span>एका</span> <span>गायकाला</span> <span>कुणी</span> <span>मत</span> <span>देता</span> <span>का</span> <span>मत</span>?<br /><br /><span>कुणी</span> <span>सांगितलं</span> <span>की</span> <span>कलाकार</span> <span>एखादाच</span> <span>असतो</span>, <span>अभिमानी</span> <span>असतो</span>?<br /><span>कुणी</span> <span>सांगितलं</span> <span>की</span> <span>त्याचं</span> <span>फक्त</span> <span>कलेशीच</span> <span>इमान</span> <span>असतं</span> <span>म्हणून</span>?<br /><br /><span>खरं</span> <span>सांगतो</span> <span>बाबांनो</span>, <span>गायक</span> <span>आताशा</span> <span>एस</span> <span>एम</span> <span>एस</span> <span>मुळेच</span> <span>लहानमोठा</span> <span>ठरतो</span>!<br /><br /><span>कुणी</span> <span>सांगितलं</span> <span>की</span> <span>एस</span> <span>एम</span> <span>एस</span> <span>मुळे</span> <span>वाहिन्यांना</span> <span>लाख्खो</span> <span>रुपये</span> <span>मिळतात</span>?<br /><span>कुणी</span> <span>सांगितलं</span> <span>की</span> <span>संगीतकला</span> <span>ही</span> <span>वाहिन्यांच्या</span> <span>दारातली</span><br /><span>एक</span> <span>बाजारबसवी</span> <span>रांड</span> <span>झाली</span> <span>आहे</span> <span>म्हणून</span>?<br /><br /><span>तसं</span> <span>काही</span> <span>नाही</span> <span>बाबांनो</span>, <span>संगीतकला</span> <span>खूप</span> <span>थोर</span> <span>आहे</span>!<br /><span>खूप</span> <span>खूप</span> <span>थोर</span> <span>आहे</span>!!<br /><span>दीड</span> <span>दमडींच्या</span> <span>एस</span> <span>एम</span> <span>एस</span> <span>ची</span> <span>मिंधी</span> <span>असली</span> <span>म्हणून</span> <span>काय</span> <span>झालं</span>?<br /><span>संगीतकला</span> <span>खरंच</span> <span>खूप</span> <span>थोर</span> <span>आहे</span>!<br /><br /><span>कुणी</span> <span>मत</span> <span>देता</span> <span>का</span> <span>मत</span>?<br /><span>एका</span> <span>गायकाला</span> <span>कुणी</span> <span>मत</span> <span>देता</span> <span>का</span> <span>मत</span>?<br /><br /><span>बरं</span> <span>का</span> <span>बाबांनो</span>, <span>बरं</span> <span>का</span> <span>दादांनो</span>, <span>बरं</span> <span>का</span> <span>तायांनो</span>,<br /><span>गायकाचा</span> <span>कोड</span> <span>नंबर</span> '<span>अबक</span>' <span>आहे</span>.<br /><span>त्याला</span> <span>प्लीज</span> <span>प्लीज</span> <span>प्लीज</span> <span>मत</span> <span>द्या</span>, <span>तुमच्या</span> <span>एस</span> <span>एम</span> <span>एस</span> <span>ची</span> <span>भीक</span> <span>द्या</span>!<br /><br /><span>कारण</span> <span>त्याला</span> <span>व्हायचंय</span> <span>अजिंक्यतारा</span>!<br /><span>त्याला</span> <span>व्हायचंय</span> <span>इंडियन</span> <span>आयडॉल</span>!<br /><span>आणि</span> <span>अश्याच</span> <span>अजून</span> <span>काही</span> <span>पदव्या</span> <span>त्याला</span> <span>मिळवायच्या</span> <span>आहेत</span>!<br /><br /><span>म्हणूनच</span> <span>सांगतो</span> <span>बाबांनो</span>, <span>एका</span> <span>गायकाला</span> <span>मत</span> <span>द्या</span> <span>मत</span>!<br /><span>त्याला</span> <span>वाढा</span> <span>तुमच्या</span> <span>एस</span> <span>एम</span> <span>एस</span> <span>चा</span> <span>जोगवा</span>!<br /><br /><span>पण</span> <span>जोगवा</span> <span>तरी</span> <span>कसं</span> <span>म्हणू</span> <span>बाबांनो</span>?<br /><br /><span>त्या</span> <span>शब्दात</span> <span>तर</span> <span>एक</span> <span>पवित्रता</span> <span>आहे</span>,<br /><span>त्या</span> <span>शब्दात</span> <span>तर</span> <span>अंबाबाईची</span> <span>पूजा</span> <span>आहे</span>,<br /><span>तुळजाईचा</span> <span>गोंधळ</span> <span>आहे</span>!<br /><br /><span>जोगवा</span> <span>म्हणजे</span> <span>भीक</span> <span>नव्हे</span>, <span>नक्कीच</span> <span>नव्हे</span>!<br /><br /><span>एस</span> <span>एम</span> <span>एस</span> <span>मागणे</span> <span>ही</span> <span>मात्र</span> <span>भीक</span> <span>आहे</span>, <span>नक्कीच</span> <span>आहे</span>!<br /><br /><span>पण</span> <span>भीक</span> <span>मागितली</span> <span>म्हणून</span> <span>काय</span> <span>झालं</span>?<br /><span>कुणी</span> <span>सांगितलं</span> <span>की</span> <span>कलाकाराने</span> <span>कुणाकडे</span> <span>भीक</span> <span>मागू</span> <span>नये</span> <span>म्हणून</span>?<br /><span>कुणी</span> <span>सांगितलं</span> <span>की</span> <span>कलाकार</span> <span>भिकारी</span> <span>नसतो</span> <span>म्हणून</span>?<br /><br /><span>म्हणूनच</span> <span>सांगतो</span> <span>बाबांनो</span>, <span>गायकाला</span> <span>मत</span> <span>द्या</span> <span>मत</span>!<br /><span>त्याचा</span> <span>कोड</span> <span>नंबर</span> '<span>अबक</span>' <span>आहे</span>! <span>त्याला</span> <span>मत</span> <span>द्या</span> <span>मत</span>!<br /><br /><span>कारण</span> <span>त्याला</span> <span>व्हायचंय</span> <span>अजिंक्यतारा</span>!<br /><span>त्याला</span> <span>व्हायचंय</span> <span>इंडियन</span> <span>आयडॉल</span>!<br /><span>आणि</span> <span>अश्याच</span> <span>अजून</span> <span>काही</span> <span>पदव्या</span> <span>त्याला</span> <span>मिळवायच्या</span> <span>आहेत</span>!<br /><br /><span>म्हणूनच</span> <span>सांगतो</span> <span>बाबांनो</span>, <span>गायकाला</span> <span>मत</span> <span>द्या</span> <span>मत</span>!<br /><span>त्याचा</span> <span>कोड</span> <span>नंबर</span> '<span>अबक</span>' <span>आहे</span>! <span>त्याला</span> <span>मत</span> <span>द्या</span> <span>मत</span>!<br /><br /><span>पण</span> <span>त्याला</span> <span>गायक</span> <span>तरी</span> <span>कसं</span> <span>म्हणायचं</span>?<br /><br /><span>काय</span> <span>म्हणालात</span>?<br /><br />"<span>हरकत</span> <span>नाही</span>, <span>भिकारी</span> <span>म्हणूया</span>!"??<br /><br /><span>ठीक</span> <span>आहे</span> <span>बाबांनो</span>, <span>भिकारी</span> <span>तर</span> <span>भिकारी</span>!<br /><br /><span>एका</span> <span>भिकार्</span><span>याला</span> <span>मत</span> <span>द्या</span> <span>मत</span>!<br /><span>तुमच्या</span> <span>एस</span> <span>एम</span> <span>एस</span> <span>ची</span> <span>भीक</span> <span>त्याला</span> <span>घाला</span>!<br /><br /><span>घालाल</span> <span>ना</span> <span>नक्की</span>?<br /><br /><span>कारण</span> <span>त्याला</span> <span>व्हायचंय</span> <span>इंडियन</span> <span>आयडॉल</span>!<br /><span>त्याला</span> <span>व्हायचंय</span> <span>अजिंक्यतारा</span>!<br /><br />-- <span>तात्या</span> <span>अभ्यंकर</span>.<br /><br /><a href="http://www.misalpav.com/node/664">हाच लेख इथेही वाचता येईल.</a></span>‍तात्या अभ्यंकर.http://www.blogger.com/profile/00478193751864607451noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-18782335.post-87563029130382455512008-03-13T07:50:00.000+05:302008-03-13T07:50:10.549+05:30<span style="font-size:130%;"><span>शिंत्रेगुरुजी</span>..<span>२</span><br /><br />>><span>असं</span> <span>यजमानांनाच</span> <span>दरडावणारे</span> <span>नामजोशी</span> <span>गुरुजी</span>! <span>मग</span> <span>शिंत्रेगुरुजीच</span> <span>धंद्यात</span> <span>असे</span> <span>मागे</span> <span>का</span>? <span>इतके</span> <span>हडकुळे</span> <span>का</span>?<br /><span>काहीच</span> <span>कळत</span> <span>नव्हतं</span>!<<<br /><br /><span>त्यानंतर</span> <span>८</span>-<span>१०</span> <span>दिवसातच</span> <span>घडलेली</span> <span>एक</span> <span>घटना</span>. <span>आमच्या</span> <span>घराच्या</span> <span>मागच्या</span> <span>गल्लीत</span> <span>राहणारे</span> <span>कोठावळे</span> <span>आजोबा</span><span>वारले</span>. <span>म्हातारा</span> <span>तसा</span> <span>आजारीच</span> <span>असायचा</span>. <span>मिटलेन</span> <span>त्याने</span> <span>एकदाचे</span> <span>डोळे</span>. <span>मंडळी</span> <span>मर्तिकाच्या</span> <span>तयारीला</span> <span>लागली</span>. <span>मी</span><span>तसा</span> <span>पट्टीचा</span> <span>मुडदेफरास</span>. <span>ताटी</span> <span>बांधण्यापासून</span> <span>ते</span> <span>लाकडावर</span> <span>ठेवण्यापर्यंत</span> <span>सगळ्या</span> <span>कामात</span> <span>तरबेज</span>. <span>कुणाच्या</span><span>मर्तिकाची</span> <span>बातमी</span> <span>समजली</span>, <span>की</span> <span>न</span> <span>विसरता</span> <span>एखादी</span> <span>ब्लेड</span> <span>खिशात</span> <span>टाकून</span> <span>घराबाहेर</span> <span>पडणारा</span>. <span>का</span>? <span>तर</span> <span>ताटी</span> <span>बांधताना</span><span>सुंभ</span> <span>कापावा</span> <span>लागतो</span> <span>तेव्हा</span> <span>नेमकी</span> <span>ब्लेड</span> <span>लागते</span> <span>आणि</span> <span>तिथे</span> <span>नेमकं</span> <span>गाडं</span> <span>अडतं</span>! <span>असो</span>..<br /><br />'<span>तात्या</span>, <span>स्मशानात</span> <span>गुरुजींना</span> <span>बोलवायचं</span> <span>तेवढं</span> <span>तुम्ही</span> <span>बघा</span>!' <span>अशी</span> <span>जबाबदारी</span> <span>माझ्यावर</span> <span>सोपवण्यात</span> <span>आली</span>. '<span>कुणाला</span><span>बरं</span> <span>सांगावं</span>?' <span>असा</span> <span>विचार</span> <span>करत</span> <span>होतो</span> <span>तेवढ्यात</span> <span>शिंत्रेगुरुजींचं</span> <span>नांव</span> <span>सुचलं</span>. <span>लगेच</span> <span>मी</span> <span>त्यांच्या</span> <span>घरी</span> <span>गेलो</span>, <span>दार</span> <span>ठोठावलं</span>.<br /><br /><span>शिंत्रेगुरुजींनीच</span> <span>दार</span> <span>उघडलं</span>. '<span>अरे</span> <span>तात्या</span> <span>तुम्ही</span>? <span>या</span>, <span>बसा</span>."<br /><br /><span>शिंत्रेगुरुजींचं</span> <span>घर</span> <span>अगदीच</span> <span>कळकट</span> <span>होतं</span>. <span>अनेक</span> <span>अनावश्यक</span> <span>असा</span> <span>जुन्यापान्या</span> <span>वस्तूंनी</span> <span>भरलेलं</span>. <span>भिंतींचा</span> <span>रंग</span> <span>साफ</span><span>उडालेला</span>. <span>घरभर</span> <span>एक</span> <span>कुबट्ट</span> <span>वातावरण</span>!<br /><br />"<span>बोला</span>, <span>काय</span> <span>काम</span> <span>काढलंत</span>?" <span>शिंत्रेगुरुजी</span>.<br /><br />"<span>अहो</span> <span>माझ्या</span> <span>ओळखीतले</span> <span>एक</span> <span>गृहस्थ</span> <span>थोड्या</span> <span>वेळापूर्वीच</span> <span>वारले</span>. <span>तासाभरातच</span> <span>त्यांना</span> <span>उचलायचं</span> <span>आहे</span>. <span>तुम्ही</span> <span>याल</span><span>का</span> <span>स्मशानात</span> <span>मंत्राग्नी</span> <span>द्यायला</span>?"<br /><br /><span>तेवढ्यात</span> <span>आतल्या</span> <span>खोलीतून</span> <span>भेसूर</span> <span>ओरडण्याचा</span> <span>आणि</span> <span>रडण्याचा</span> <span>आवाज</span> <span>ऐकू</span> <span>आला</span>. <span>मला</span> <span>काही</span> <span>कळेचना</span>. '<span>जरा</span><span>बसा</span> <span>हां</span>, <span>आलोच</span> <span>मी</span>.' <span>असं</span> <span>म्हणून</span> <span>शिंत्रेगुरुजी</span> <span>घाईघाईने</span> <span>आतल्या</span> <span>खोलीत</span> <span>गेले</span>.<br /><br />'<span>अगं</span> <span>असं</span> <span>काय</span> <span>गं</span> <span>करतेस</span> <span>तू</span> <span>शकू</span>? <span>मी</span> <span>तुला</span> <span>पडून</span> <span>रहायला</span> <span>सांगितलं</span> <span>होतं</span> <span>की</span> <span>नाही</span>? <span>बरं</span> <span>नाही</span> <span>ना</span> <span>वाटत</span> <span>माझ्या</span><span>बाळाला</span>, <span>ताप</span> <span>आला</span> <span>आहे</span> <span>ना</span>? <span>शाणी</span> <span>की</span> <span>नाही</span> <span>माझी</span> <span>बाळ</span> <span>ती</span>? <span>मग</span> <span>शांतपणे</span> <span>झोपून</span> <span>रहा</span> <span>बघू</span>! <span>आलोच</span> <span>हां</span> <span>मी</span>. <span>बाहेर</span><span>पाहुणे</span> <span>आले</span> <span>आहेत</span> <span>ना</span> <span>आपल्याकडे</span> <span>राणी</span>!'<br /><br /><span>असा</span> <span>संवाद</span> <span>मला</span> <span>आतल्या</span> <span>खोलीतून</span> <span>ऐकू</span> <span>आला</span>. <span>तेवढ्यात</span> <span>पुन्हा</span> <span>एकदा</span> <span>एक</span> <span>भेसूर</span> <span>आरोळी</span> <span>ऐकू</span> <span>आली</span>! <span>मला</span> <span>अगदी</span><span>राहवेना</span> <span>म्हणून</span> <span>मी</span> <span>उठून</span> <span>आतल्या</span> <span>खोलीत</span> <span>डोकावलो</span>. <span>चौदा</span>-<span>पंधरा</span> <span>वर्षांची</span> <span>एक</span> <span>मुलगी</span> <span>खाटेवर</span> <span>बसली</span> <span>होती</span>. <span>बेढब</span><span>शरीर</span>, <span>वेडेवाकडे</span> <span>दात</span>, <span>डोळ्यात</span> <span>काहीसे</span> <span>शून्य</span>, <span>काहीसे</span> <span>आकलन</span> <span>होत</span> <span>असल्याचे</span> <span>भाव</span>. <span>तोंडातून</span> <span>लाळ</span> <span>गळत</span> <span>होती</span><span>तिच्या</span>. <span>शिंत्रेगुरुजी</span> <span>तिला</span> <span>प्रेमाने</span> <span>थोपटत</span> <span>होते</span>, <span>शांत</span> <span>करत</span> <span>होते</span>. <span>तिची</span> <span>लाळ</span> <span>पुसत</span> <span>होते</span>. <span>ते</span> <span>अनपेक्षित</span> <span>दृश्य</span> <span>पाहून</span><span>सरसरून</span> <span>काटाच</span> <span>आला</span> <span>माझ्या</span> <span>अंगावर</span>!<br /><br />"<span>तात्या</span>, <span>ही</span> <span>मुलगी</span> <span>माझी</span>. <span>काय</span> <span>नशीब</span> <span>पहा</span>. <span>मंदबुद्धी</span> <span>निपजली</span>. <span>चौदा</span> <span>वर्षांची</span> <span>आहे</span>. <span>आईही</span> <span>नाही</span> <span>बिचारीला</span>.."<br /><br /><span>शिंत्रेगुरुजी</span> <span>मला</span> <span>माहिती</span> <span>पुरवत</span> <span>होते</span>!<br /><br />"<span>शकू</span>, <span>नमस्कार</span> <span>कर</span> <span>पाहू</span> <span>काकांना</span>! <span>कसा</span> <span>करायचा</span> <span>नमस्कार</span>? <span>मी</span> <span>शिकवलाय</span> <span>की</span> <span>नाही</span> <span>तुला</span>? <span>काका</span> <span>आहेत</span> <span>ते</span>. <span>तुला</span><span>छान</span> <span>गोष्ट</span> <span>सांगतील</span>, <span>खाऊ</span> <span>देतील</span>!<span>शाणी</span> <span>की</span> <span>नाही</span> <span>आमची</span> <span>शकू</span>? <span>हसून</span> <span>दाखव</span> <span>पाहू</span> <span>काकांना</span>!"<br /><br /><span>शकूने</span> <span>माझ्याकडे</span> <span>बघितलं</span>. <span>डोळ्यात</span> <span>अनोळखी</span> <span>भाव</span>. <span>किंचित</span> <span>वेडगळशी</span> <span>हसली</span>. <span>निष्पाप</span>, <span>निरागस</span>! <span>जरा</span> <span>वेळाने</span><span>पुन्हा</span> <span>तसंच</span> <span>भेसूरसं</span> <span>ओरडली</span>. <span>तिचं</span> <span>ते</span> <span>रूप</span> <span>पाहून</span> <span>मला</span> <span>भडभडून</span> <span>आलं</span>.<br /><br />"<span>आज</span> <span>हीचं</span> <span>जरा</span> <span>बिनसलंच</span> <span>आहे</span>. <span>तसं</span> <span>विशेष</span> <span>काही</span> <span>नाही</span> <span>हो</span>. <span>थोडा</span> <span>ताप</span>, <span>सर्दीखोकला</span> <span>आहे</span>. <span>औषधं</span> <span>घ्यायला</span> <span>नकोत</span><span>हिला</span> <span>मुळीच</span>." <span>शिंत्रेगुरुजी</span> <span>सांगू</span> <span>लागले</span>.<br /><br /><span>जरावेळाने</span> <span>शकू</span> <span>शांत</span> <span>झाली</span>, <span>तिला</span> <span>झोप</span> <span>लागली</span>.<br /><br />"<span>या</span> <span>तात्या</span>, <span>बाहेरच्या</span> <span>खोलीत</span> <span>बसूया</span>." <span>आम्ही</span> <span>बाहेरच्या</span> <span>खोलीत</span> <span>आलो</span>.<br /><br />"<span>बोला</span>, <span>काय</span> <span>काम</span> <span>काढलंत</span>?"<br /><br />"<span>क्षमा</span> <span>करा</span> <span>गुरुजी</span>, <span>पण</span> <span>तुम्हाला</span> <span>अशी</span> <span>मुलगी</span> <span>आहे</span>...." <span>मी</span> <span>थोडा</span> <span>अडखळलो</span>.<br /><br />".....<span>हे</span> <span>तुम्हाला</span> <span>माहीत</span> <span>नव्हतं</span>, <span>असंच</span> <span>ना</span>?"<br /><br />"<span>हो</span>, <span>म्हणजे</span>..." <span>मी</span> <span>पुन्हा</span> <span>निरुत्तर</span>.<br /><br />"<span>काय</span> <span>विशेष</span>? <span>कशाकरता</span> <span>आला</span> <span>होतात</span>?" <span>शिंत्रेगुरुजी</span>.<br /><br /><span>शिंत्रेगुरुजींना</span> <span>बहुतेक</span> <span>शकूबद्दल</span> <span>माझ्याशी</span> <span>काहीच</span> <span>बोलायचं</span> <span>नव्हतं</span>. <span>मीही</span> <span>विषय</span> <span>वाढवला</span> <span>नाही</span>. <span>त्यांना</span> <span>कोठावळे</span><span>आजोबा</span> <span>गेल्याची</span> <span>बातमी</span> <span>सांगितली</span>. <span>साधारणपणे</span> <span>त्यांना</span> <span>किती</span> <span>वाजता</span> <span>स्मशानात</span> <span>पोहोचावं</span> <span>लागेल</span> <span>तेही</span> <span>सांगितलं</span>. <span>त्यांनी</span> <span>यायचं</span> <span>कबूल</span> <span>केलं</span> <span>आणि</span> <span>मी</span> <span>तिथून</span> <span>निघालो</span>.<br /><br /><span>कोठवळे</span> <span>आजोबांच्या</span> <span>मर्तिकाची</span> <span>सगळी</span> <span>तयारी</span> <span>झाली</span>. <span>येणारे</span> <span>सगळे</span> <span>आले</span>, <span>आणि</span> <span>आम्ही</span> <span>आजोबांचं</span> <span>मयत</span> <span>उचललं</span>. <span>स्मशानात</span> <span>शिंत्रेगुरुजी</span> <span>हजर</span> <span>होते</span>. <span>त्यांना</span> <span>पाहून</span> <span>मला</span> <span>पुन्हा</span> <span>एकदा</span> <span>शकूची</span> <span>आठवण</span> <span>झाली</span>. <span>शिंत्रेगुरुजी</span> <span>आत्ता</span> <span>इथे</span><span>स्मशानात</span> <span>आहेत</span>, '<span>मग</span> <span>घरी</span> <span>आजारी</span> <span>शकूपाशी</span> <span>कोण</span>? <span>शिंत्रेगुरुजींच्या</span> <span>गैरहजेरीत</span> <span>ती</span> <span>पुन्हा</span> <span>एकदा</span> <span>तसं</span> <span>भेसूर</span> <span>ओरडू</span><span>लागली</span> <span>तर</span>? <span>कोण</span> <span>पाहील</span> <span>तिच्याकडे</span>, <span>तिची</span> <span>समजूत</span> <span>काढून</span> <span>कोण</span> <span>शांत</span> <span>करेल</span> <span>तिला</span>?' <span>असे</span> <span>अनेक</span> <span>प्रश्न</span> <span>माझ्या</span><span>मनात</span> <span>येऊन</span> <span>गेले</span>!<br /><br />"<span>गेले</span> <span>त्यांचं</span> <span>नांव</span> <span>काय</span>? <span>गोत्र</span> <span>कुठलं</span>? <span>गेले</span> <span>ते</span> <span>आपले</span> <span>वडीलच</span> <span>ना</span>?..."<br /><br /><span>शिंरेगुरुजी</span> <span>कोठवळे</span> <span>आजोबांच्या</span> <span>मुलाला</span> <span>प्रश्न</span> <span>विचारत</span> <span>होते</span>. <span>मर्तिकाचे</span> <span>विधी</span> <span>सुरू</span> <span>झाले</span> <span>होते</span>. <span>थोड्याच</span> <span>वेळात</span> <span>रीतसर</span><span>मंत्राग्नी</span> <span>मिळून</span> <span>कोठवळे</span> <span>म्हातारा</span> <span>पंचतत्त्वांत</span> <span>विलीन</span> <span>झाला</span>!<br /><br /><span>काय</span> <span>दोन</span>-<span>चारशे</span> <span>रुपये</span> <span>दक्षिणा</span> <span>मिळाली</span> <span>असेल</span> <span>ती</span> <span>घेऊन</span> <span>शिंत्रेगुरुजीही</span> <span>घरी</span> <span>निघून</span> <span>गेले</span> <span>होते</span>. <span>माझ्या</span> <span>डोळ्यासमोरून</span><span>मात्र</span> <span>शकूचा</span> <span>तो</span> <span>निष्पाप</span>, <span>निरागस</span> <span>चेहरा</span> <span>जाईना</span>. <span>तिचं</span> <span>ते</span> <span>माझ्याकडे</span> <span>पाहून</span> <span>वेडगळसं</span> <span>हसणं</span> <span>मनांत</span> <span>घर</span> <span>करून</span> <span>गेलं</span><span>माझ्या</span>!<br /><span>घरी</span> <span>येऊन</span> <span>कोठवळे</span> <span>आजोबांच्या</span> <span>नांवाने</span> <span>अंघोळ</span> <span>केली</span>.<br /><br /><span>काहीच</span> <span>सुचत</span> <span>नव्हतं</span>. <span>मतिमंद</span> <span>मुलं</span> <span>तशी</span> <span>अनेक</span> <span>असतात</span>. <span>पण</span> <span>शिंत्रेगुरुजींच्या</span> <span>घरी</span> <span>आलेला</span> <span>अनुभव</span> <span>अगदी</span><span>अनपेक्षित</span> <span>होता</span>. <span>मला</span> <span>शकूला</span> <span>पुन्हा</span> <span>एकदा</span> <span>भेटावसं</span> <span>वाटत</span> <span>होतं</span>. <span>शिंत्रेगुरुजींना</span> <span>खूप</span> <span>काही</span> <span>विचारावसं</span> <span>वाटत</span> <span>होतं</span>.<br /><br />"<span>हे</span> <span>काका</span> <span>खाऊ</span> <span>देतील</span> <span>तुला</span>..."<br /><br /><span>शिंत्रेगुरुजींचं</span> <span>हे</span> <span>बोलणं</span> <span>मला</span> <span>आठवलं</span>. <span>तसाच</span> <span>उठलो</span>. <span>दुकानातून</span> <span>चांगलीशी</span> <span>मिठाई</span> <span>घेतली</span>, <span>आणि</span> <span>पुन्हा</span> <span>एकदा</span><span>शिंत्रेगुरुजींच्या</span> <span>घरी</span> <span>पोहोचलो</span>. <span>दार</span> <span>ठोठावलं</span>.<br /><br /><span>क्रमश</span>:(<span>अंतिम</span> <span>भाग</span>- <span>लवकरच</span>.)<br /><br />--<span>तात्या</span>.<br /><br /></span>तात्या अभ्यंकर.http://www.blogger.com/profile/00478193751864607451noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-18782335.post-75296983506519010282008-03-13T07:40:00.001+05:302008-03-13T07:39:06.139+05:30<span style="font-size:130%;"><span>राम</span> <span>राम</span> <span>मंडळी</span>,<br /><span>पटवर्धनांचं</span> <span>घर</span>. <span>एक</span> <span>नावाजलेलं</span> <span>घर</span>. <span>बडी</span> <span>मंडळी</span>, <span>पैसेवाली</span>. <span>गाडी</span>, <span>बंगला</span> <span>सगळ्याची</span> <span>अगदी</span> <span>रेलचेल</span>. <span>स्वत</span>: <span>दादा</span><span>पटवर्धन</span>, <span>दोन</span> <span>मुलं</span>, <span>सुना</span> <span>सगळी</span> <span>कर्तबगार</span> <span>मंडळी</span>. <span>स्वकष्टाने</span> <span>वरती</span> <span>आलेली</span>. <span>हे</span> <span>सगळं</span> <span>कुटुंबच्या</span> <span>कुटुंब</span> <span>माझं</span> <span>अशील</span><span>आहे</span>. <span>त्यांचे</span> <span>समभाग</span> <span>बाजारातील</span> <span>सर्व</span> <span>आर्थिक</span> <span>व्यवहार</span> <span>मी</span> <span>पाहतो</span>. <span>त्यामुळे</span> <span>कधी</span> <span>त्यांच्या</span> <span>हापिसात</span>, <span>तर</span> <span>कधी</span><span>त्यांच्या</span> <span>घरी</span> <span>माझं</span> <span>येणंजाणं</span> <span>सुरूच</span> <span>असतं</span>. <span>त्या</span> <span>दिवशीही</span> <span>मी</span> <span>असाच</span> <span>काही</span> <span>कामानिमित्त</span> <span>त्यांच्या</span> <span>घरी</span> <span>गेलो</span> <span>होतो</span>.<br /><br /><span>तो</span> <span>सर्वपित्रि</span>-<span>अमावास्येचा</span> <span>दिवस</span> <span>होता</span>. <span>भाद्रपदातील</span> <span>अमावास्या</span>. <span>या</span> <span>दिवशी</span> <span>पितरमंडळी</span> <span>आपापल्या</span> <span>घरी</span> <span>जेवायला</span><span>येतात</span> <span>म्हणे</span>. <span>भाताची</span> <span>खीर</span>, <span>भाजणीचे</span> <span>वडे</span>, <span>गवार</span>-<span>भोपळ्याची</span> <span>भाजी</span>, <span>आमसुलाची</span> <span>चटणी</span> <span>असा</span> <span>जोरदार</span> <span>बेत</span> <span>असतो</span><span>बऱ्याचशा</span> <span>घरांत</span>. <span>बरीच</span> <span>मंडळी</span> <span>या</span> <span>दिवशी</span> <span>श्राद्धपक्ष</span> <span>वगैरे</span> <span>करतात</span>. <span>ब्राह्मणभोजन</span> <span>घातलं</span> <span>जातं</span>, <span>दक्षिणा</span> <span>दिली</span> <span>जाते</span>. <span>माझ्यासारखे</span>, <span>जे</span> <span>काहीच</span> <span>करत</span> <span>नाहीत</span> <span>ते</span> <span>या</span> <span>दिवशी</span> <span>दुपारी</span> <span>बाराच्या</span> <span>सुमाराला</span> <span>कावळ्याला</span> <span>पान</span> <span>ठेवतात</span>. <span>पितरमंडळी</span> <span>कावळ्याच्या</span> <span>रुपात</span> <span>येऊन</span> <span>या</span> <span>बेतावर</span> <span>ताव</span> <span>मारतात</span> <span>आणि</span> <span>आपापल्या</span> <span>वंशजांना</span> <span>भरल्यापोटाने</span><span>आशीर्वाद</span> <span>देऊन</span> <span>परत</span> <span>जातात</span>! ;) <span>असं</span> <span>म्हणे</span> <span>हो</span>!<br /><br /><span>मी</span> <span>पटवर्धनांच्या</span> <span>घराची</span> <span>बेल</span> <span>वाजवली</span>. <span>स्वत</span>: <span>दादा</span> <span>पटवर्धनांनी</span> <span>दार</span> <span>उघडलं</span>. <span>दादा</span> <span>पटवर्धन</span>. <span>एक</span> <span>जंक्शन</span> <span>माणूस</span>! '<span>अरे</span> <span>या</span> <span>तात्या</span>. <span>काय</span> <span>म्हणतांय</span> <span>तुमचं</span> <span>शेअरमार्केट</span>? <span>आमच्या</span> <span>नाड्या</span> <span>काय</span> <span>बाबा</span>, <span>तुमच्या</span> <span>हातात</span>' <span>असं</span> <span>नेहमीचं</span><span>बोलणं</span> <span>दादांनी</span> <span>मिश्कीलपणे</span> <span>सुरू</span> <span>केलं</span>. <span>दादा</span> <span>सोवळ्यातच</span> <span>होते</span>. <span>उघडेबंब</span>, <span>गोरेपाऽन</span> <span>आणि</span> <span>देखणे</span>. <span>कपाळाला</span> <span>खास</span> <span>या</span><span>दिवशी</span> <span>लावलं</span> <span>जाणारं</span> <span>गोपिचंद</span> <span>गंध</span> <span>लावलेलं</span>! <span>दिवाणखान्याच्या</span> <span>एका</span> <span>कोपऱ्यात</span> <span>श्राद्धविधीचा</span> <span>कार्यक्रम</span> <span>नुकताच</span><span>आटपलेला</span> <span>दिसत</span> <span>होता</span>. <span>पिंडदानही</span> <span>झालं</span> <span>होतं</span>. <span>शिंत्रेगुरुजी</span> <span>श्राद्धाचं</span> <span>जेवायला</span> <span>बसले</span> <span>होते</span>.<br /><br /><span>शिंत्रेगुरुजी</span>!<br /><br /><span>एक</span> <span>हडकुळी</span> <span>व्यक्ती</span>. <span>पन्नाशीच्या</span> <span>पुढची</span>. <span>उभट</span> <span>चेहरा</span>, <span>अर्धवट</span> <span>पिकलेले</span> <span>केस</span>. <span>काही</span> <span>दात</span> <span>पडलेले</span>, <span>आणि</span> <span>जे</span> <span>होते</span> <span>ते</span><span>पुढे</span> <span>आलेले</span>. <span>वर्ण</span> <span>मळकट</span> <span>काळा</span>. <span>मळकट</span> <span>धोतर</span> <span>नेसलेले</span>, <span>त्याहूनही</span> <span>मळकट</span> <span>जानवं</span>. <span>असा</span> <span>सगळा</span> <span>शिंत्रेगुरुजींचा</span><span>अवतार</span>.<br /><span>या</span> <span>गुरुजी</span> <span>मंडळींचे</span> <span>दोन</span> <span>प्रकार</span> <span>असतात</span>. <span>एक</span> <span>म्हणजे</span> <span>सत्यनारायण</span>, <span>लग्न</span>-<span>मुंज</span>, <span>इत्यादी</span> <span>शुभकार्ये</span> <span>करणारे</span>, <span>आणि</span><span>यांची</span> <span>दुसरी</span> <span>जमात</span> <span>म्हणजे</span> <span>मर्तिकं</span>, <span>श्राद्धपक्ष</span> <span>हे</span> <span>विधी</span> <span>करणारी</span>. <span>शिंत्रेगुरुजी</span> <span>दुसऱ्या</span> <span>जमातीतले</span>. <span>शिंत्रेगुरुजींशी</span><span>माझीही</span> <span>अनेक</span> <span>वर्षांपासून</span> <span>ओळख</span> <span>आहे</span>. <span>शिंत्रेगुरुजी</span> <span>आमच्याही</span> <span>घरी</span> <span>कधी</span> <span>श्राद्धपक्षाच्या</span> <span>निमित्ताने</span> <span>आले</span> <span>आहेत</span>.<br /><br /><span>पटवर्धनांच्या</span> <span>घरी</span> <span>शिंत्रेगुरुजी</span> <span>मन</span> <span>लावून</span> <span>जेवत</span> <span>होते</span>. <span>त्यांची</span> <span>जेवायची</span> <span>पद्धतदेखील</span> <span>गलिच्छच</span>. <span>काही</span> <span>मंडळींना</span> <span>आधी</span><span>जीभ</span> <span>पुढे</span> <span>काढून</span> <span>त्यावर</span> <span>घास</span> <span>ठेवायचा</span> <span>आणि</span> <span>मग</span> <span>जीभ</span> <span>आत</span> <span>घ्यायची</span>, <span>अशी</span> <span>सवय</span> <span>असते</span>. <span>शिंत्रेगुरुजीही</span> <span>त्यातलेच</span>. <span>हावऱ्या</span> <span>हावऱ्या</span> <span>जेवत</span> <span>होते</span>. <span>दुष्काळातून</span> <span>आल्यासारखे</span>! <span>मी</span> <span>पटवर्धनांच्या</span> <span>घरी</span> <span>पोहोचलो</span> <span>तेव्हा</span> <span>माझ्याकडे</span> <span>पाहून</span> <span>ते</span><span>ओळखीदाखल</span> <span>लाचार</span> <span>हसले</span> <span>होते</span>. '<span>काय</span> <span>तात्या</span>, <span>कसं</span> <span>काय</span>?' <span>अशी</span> <span>माझी</span> <span>चौकशीही</span> <span>केली</span> <span>होती</span>.<br /><br />"<span>वहिनी</span>, <span>थोडी</span> <span>खीर</span> <span>आणा</span> <span>बरं</span> <span>काऽऽ</span>" <span>असं</span> <span>त्यांनी</span> <span>म्हटलं</span> <span>आणि</span> <span>पटवर्धन</span> <span>वहिनींनी</span> <span>खीर</span> <span>वाढायला</span> <span>आणली</span>.<br /><br />"<span>नाहीतर</span> <span>असं</span> <span>करा</span>, <span>थोडीशी</span> <span>डब्यातच</span> <span>द्या</span>. <span>घरी</span> <span>घेऊन</span> <span>जाईन</span>!"<br /><br /><span>पटवर्धन</span> <span>वहिनींनी</span> <span>खिरीचा</span> <span>डबा</span> <span>भरला</span> <span>आणि</span> <span>शिंत्रेगुरुजींना</span> <span>दिला</span>. <span>पटवर्धन</span> <span>पती</span>-<span>पत्नींना</span> <span>काय</span> <span>हो</span>, <span>त्यांना</span><span>शिंत्रेगुरुजींना</span> <span>खीर</span> <span>बांधून</span> <span>देण्यात</span> <span>समाधानच</span> <span>होतं</span>. <span>आपल्या</span> <span>घरी</span> <span>आलेला</span> <span>ब्राह्मण</span> <span>जेवुनखाऊन</span> <span>तृप्त</span> <span>होऊन</span> <span>गेल्याशी</span><span>कारण</span>. <span>त्या</span> <span>दिवसापुरता</span> <span>का</span> <span>होईना</span>, <span>त्यांच्या</span> <span>पितरांचाच</span> <span>प्रतिनिधी</span> <span>तो</span>!<br /><br /><span>मला</span> <span>मात्र</span> <span>शिंत्रेगुरुजींचा</span> <span>रागही</span> <span>आला</span> <span>होता</span> <span>आणि</span> <span>दयाही</span> <span>आली</span> <span>होती</span>!<br /><br /><span>एकीकडे</span> <span>माझं</span> <span>दादा</span> <span>पटवर्धनांशी</span> <span>कामासंबंधी</span> <span>बोलणं</span> <span>सुरू</span> <span>होतं</span>. <span>नेहमीचंच</span> <span>बोलणं</span>. <span>कुठले</span> <span>शेअर</span> <span>घेतले</span>, <span>कुठले</span> <span>विकले</span><span>याबद्दलचा</span> <span>हिशेब</span> <span>मी</span> <span>त्यांना</span> <span>देत</span> <span>होतो</span>. <span>एकीकडे</span> <span>शिंत्रेगुरुजींचं</span> <span>जेवणही</span> <span>आटपत</span> <span>आलं</span> <span>होतं</span>.<span>दादांकडचं</span> <span>काम</span> <span>संपवून</span><span>मी</span> <span>निघालो</span>. <span>त्यांच्या</span> <span>घराबाहेर</span> <span>पडलो</span>. <span>समोरच</span> <span>पानवाला</span> <span>होता</span>. <span>म्हटलं</span> <span>जरा</span> <span>पान</span> <span>खावं</span> <span>म्हणून</span> <span>पानवाल्याच्या</span><span>दुकानापाशी</span> <span>गेलो</span>. <span>तेवढ्यात</span> <span>शिंत्रेगुरुजीही</span> <span>विड्या</span> <span>घ्यायला</span> <span>तिथे</span> <span>आले</span>. <span>पटवर्धनांकडे</span> <span>एवढे</span> <span>टम्म</span> <span>जेवलेले</span> <span>असूनही</span> <span>ते</span><span>हडकुळे</span> <span>आणि</span> <span>उपाशीच</span> <span>दिसत</span> <span>होते</span>!<br /><br />"<span>काय</span> <span>गुरुजी</span>, <span>कुठली</span> <span>विडी</span> <span>घेणार</span>?" <span>मी</span>.<br /><br />"<span>आपली</span> <span>नेहमीचीच</span>. <span>मोहिनी</span> <span>विडी</span>!"<br /><br /><span>मी</span> <span>पानाचे</span> <span>आणि</span> <span>विड्यांचे</span> <span>पैसे</span> <span>दिले</span> <span>आणि</span> <span>तिथेच</span> <span>दोन</span> <span>मिनिटं</span> <span>पान</span> <span>चघळत</span> <span>घुटमळत</span> <span>उभा</span> <span>राहिलो</span>. <span>शिंत्रेगुरुजीही</span><span>आता</span> <span>सुखाने</span> <span>विडीचे</span> <span>झुरके</span> <span>घेऊ</span> <span>लागले</span>. <span>जरा</span> <span>वेळाने</span> <span>आम्ही</span> <span>दोघेही</span> <span>आपापल्या</span> <span>मार्गाने</span> <span>चालते</span> <span>झालो</span>. <span>मी</span><span>दिवसभरातल्या</span> <span>इतर</span> <span>कामांच्या</span> <span>मागे</span> <span>लागलो</span>, <span>पण</span> <span>शिंत्रेगुरुजींचा</span> <span>विचार</span> <span>डोक्यातून</span> <span>जाईना</span>! <span>मी</span> <span>त्यांना</span> <span>गेली</span> <span>अनेक</span><span>वर्ष</span> <span>हे</span> <span>असच</span> <span>पहात</span> <span>आलोय</span>.<br /><br /><span>अहो</span> <span>अलीकडे</span> <span>मरणही</span> <span>महाग</span> <span>झालंय</span> <span>म्हणतात</span>. <span>कुणी</span> <span>मेला</span> <span>की</span> <span>नातेवाईकांना</span> <span>दिवसवारे</span> <span>करायचा</span> <span>खर्चही</span> <span>आताशा</span><span>खूप</span> <span>येतो</span>. <span>पहिल्या</span> <span>दिवसाच्या</span> <span>मंत्राग्नी</span> <span>पासून</span> <span>ते</span> <span>तेराव्यापर्यंत</span> <span>दहा</span>-<span>बारा</span> <span>हजाराच्या</span> <span>घरात</span> <span>कंत्राट</span> <span>जातं</span> <span>म्हणतात</span>. <span>मर्तिकाची</span>, <span>श्राद्धापक्षाची</span> <span>कामे</span> <span>करणारी</span> <span>भिक्षुक</span> <span>मंडळी</span> <span>हल्ली</span> '<span>शेठजी</span>' <span>झालेली</span> <span>मी</span> <span>पाहिली</span> <span>आहेत</span>. <span>मग</span> <span>आमचे</span><span>शिंत्रेगुरुजीच</span> <span>असे</span> <span>मागे</span> <span>का</span>? <span>छ्या</span>! <span>शिंत्रे</span> <span>गुरुजींना</span> <span>धंदा</span> <span>जमलाच</span> <span>नाही</span>. <span>नाहीतर</span> <span>आमच्याच</span> <span>गावातले</span> <span>नामजोशी</span><span>गुरुजी</span> <span>बघा</span>! <span>हातात</span> <span>तीन</span> <span>तीन</span> <span>अंगठ्या</span>, <span>गळ्यात</span> <span>चांगला</span> <span>जाडसर</span> <span>गोफ</span>. <span>पृथ्वीला</span> <span>लाजवील</span> <span>अशी</span> <span>ढेरी</span>!<br /><br /><span>नामजोशी</span> <span>गुरुजींच्या</span> <span>घरी</span> <span>मर्तिकाचा</span> <span>निरोप</span> <span>घेऊन</span> <span>कुणी</span> <span>गेलं</span> <span>की</span>,<br /><br />'<span>तेराव्या</span> <span>दिवसापर्यंतचं</span> <span>काम</span> <span>देता</span> <span>का</span> <span>बोला</span>? <span>तरच</span> <span>आत्ता</span> <span>स्मशानात</span> <span>येतो</span>. <span>आणि</span> <span>हो</span>, <span>इतके</span> <span>इतके</span> <span>पैसे</span> <span>होतील</span> <span>हो</span>. <span>नाही</span>, <span>आधीच</span> <span>सांगितलेलं</span> <span>बरं</span>! <span>अहो</span> <span>फुकटच्या</span> <span>अंघोळी</span> <span>कोण</span> <span>करणार</span>?!'<br /><br /><span>असं</span> <span>यजमानांनाच</span> <span>दरडावणारे</span> <span>नामजोशी</span> <span>गुरुजी</span>! <span>मग</span> <span>शिंत्रेगुरुजीच</span> <span>धंद्यात</span> <span>असे</span> <span>मागे</span> <span>का</span>? <span>इतके</span> <span>हडकुळे</span> <span>का</span>?<br /><br /><span>काहीच</span> <span>कळत</span> <span>नव्हतं</span>!<br /><br /><span>क्रमश</span>:<br /><br />--<span>तात्या</span> <span>अभ्यंकर</span>.</span>तात्या अभ्यंकर.http://www.blogger.com/profile/00478193751864607451noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-18782335.post-16082165195101937162008-03-11T16:27:00.002+05:302008-03-11T16:37:17.649+05:30<div style="color: rgb(0, 153, 0); font-weight: bold;" class="content"> <p><span style="font-size:130%;">"<span>तात्या</span>, <span>पोष्टाजवळचा</span> <span>टकल्या</span> <span>सातपुते</span> <span>खपला</span> <span>रे</span>. <span>वेळ</span> <span>असेल</span> <span>तर</span> <span>ये</span>!"</span></p> <p><span style="font-size:130%;"><span>रात्री</span> <span>अकराच्या</span> <span>सुमारास</span> <span>जरा</span> <span>कुठे</span> <span>डोळा</span> <span>लागतो</span> <span>न</span> <span>लागतो</span> <span>तोच</span> <span>नान्याचा</span> <span>फोन</span>!</span></p> <p><span style="font-size:130%;"><span>शिवनाथ</span> <span>पांडुरंग</span> <span>नवाथे</span>, <span>ऊर्फ</span> <span>नाना</span> <span>नवाथे</span>, <span>ऊर्फ</span> <span>नान्या</span>! <span>हा</span> <span>प्राणी</span> <span>मला</span> <span>कधी</span> <span>भेटला</span>, <span>कधी</span> <span>आमची</span> <span>घट्ट</span> <span>दोस्ती</span><span>जमली</span> <span>आणि</span> <span>कधी</span> <span>हा</span> <span>माझा</span> <span>झाला</span> <span>ते</span> <span>कळलंच</span> <span>नाही</span>. </span> </p> <p><span style="font-size:130%;"><span>नान्याला</span> <span>मर्तिकं</span> <span>पोचवायची</span> <span>भारी</span> <span>हौस</span>. <span>छंदच</span> <span>म्हणा</span> <span>ना</span>! <span>जरा</span> <span>ओळखीपाळखीतलं</span> <span>कुणी</span> <span>मरायचा</span> <span>अवकाश</span>, <span>नान्या</span><span>त्या</span> <span>घरात</span> <span>सर्वात</span> <span>पहिल्यांदा</span> <span>हजर</span>! <span>नुकतीच</span> <span>पोरगी</span> <span>पटलेल्या</span> <span>एखाद्या</span> <span>युवकाने</span> <span>ज्या</span> <span>लगबगीने</span> <span>तिच्याबरोबर</span> <span>सहाचा</span><span>शो</span> <span>पाहायला</span> <span>जावं</span>, <span>त्याच</span> <span>उत्साहाने</span> <span>नान्या</span> <span>कुणाच्याही</span> <span>मयताला</span> <span>निघतो</span>! </span> </p> <p><span style="font-size:130%;"><span>मग</span> <span>काय</span> <span>हो</span>, <span>ज्या</span> <span>घरी</span> <span>मयत</span> <span>झालेलं</span> <span>असेल</span> <span>त्या</span> <span>घरच्या</span> <span>मयताच्या</span> <span>तयारीचं</span> <span>पुढारीपण</span> <span>आपसुकच</span> <span>नान्याकडे</span> <span>येतं</span><span>आणि</span> <span>नान्याच</span> <span>सगळी</span> <span>सूत्र</span> <span>हलवायला</span> <span>घेतो</span>. <span>कुठल्या</span> <span>स्मशानात</span> <span>जायचं</span>, <span>लाकडं</span> <span>की</span> <span>विद्युतदाहिनी</span>, <span>भटजी</span> <span>ठरवणे</span> <span>या</span><span>सगळ्या</span> <span>गोष्टी</span> <span>नान्याच</span> <span>बघतो</span>. <span>हे</span> <span>नान्याला</span> <span>कुणी</span> <span>सांगायला</span> <span>लागत</span> <span>नाही</span> <span>आणि</span> <span>नान्या</span> <span>कुणी</span> <span>सांगण्याची</span> <span>वाटही</span><span>पाहात</span> <span>नाही</span>. <span>एकतर</span> <span>त्या</span> <span>घरची</span> <span>मंडळी</span> <span>हे</span> <span>सगळं</span> <span>ठरवायच्या</span> <span>मनस्थितीत</span> <span>नसतात</span>, <span>बरं</span> <span>मर्तिकातलं</span> <span>सगळंच</span> <span>काही</span><span>सगळ्यांना</span> <span>माहिती</span> <span>असतं</span> <span>असंही</span> <span>नव्हे</span>. <span>उलट</span> <span>कुठून</span> <span>सुरवात</span> <span>करायची</span>, <span>कुणी</span> <span>पुढाकार</span> <span>घ्यायचा</span> <span>हा</span> <span>जरा</span> <span>प्रश्नच</span> <span>असतो</span>. <span>आणि</span> <span>तिथे</span> <span>नेमका</span> <span>आमचा</span> <span>नान्या</span> <span>सगळी</span> <span>सूत्र</span> <span>हातात</span> <span>घेतो</span> <span>आणि</span> <span>मंडळी</span> <span>मनातल्या</span> <span>मनात</span> <span>हुश्श</span> <span>करतात</span>!</span> </p> <p><span style="font-size:130%;">"<span>काय</span> <span>रे</span> <span>नान्या</span>, <span>तू</span> <span>एरवी</span> <span>जसा</span> <span>मोठमोठ्याने</span> <span>आणि</span> <span>भसाड्या</span> <span>आवजात</span> <span>बोलतोस</span> <span>तसाच</span> <span>मयताच्या</span> <span>घरीही</span> <span>बोलतोस</span><span>का</span> <span>रे</span>?" <span>मी</span> <span>एकदा</span> <span>गंमतीत</span> <span>नान्याला</span> <span>विचारलं</span> <span>होतं</span>!</span> </p> <p><span style="font-size:130%;">"<span>अर्रे</span>! <span>त्यावेळचा</span> <span>बोलण्याचा</span> <span>खास</span> <span>दबका</span> <span>आवाज</span> <span>आपण</span> <span>राखून</span> <span>ठेवला</span> <span>आहे</span>!"</span></p> <p><span style="font-size:130%;"><span>एखाद्या</span> <span>मुरब्बी</span> <span>नटाच्या</span> <span>थाटात</span> <span>नान्या</span> <span>उत्तरला</span>! </span></p> <p><span style="font-size:130%;"><span>नान्याचं</span> <span>बोलावणं</span> <span>आलं</span> <span>आणि</span> <span>मी</span> <span>चूपचाप</span> <span>टकल्या</span> <span>सातपुतेच्या</span> <span>घरी</span> <span>हजर</span> <span>झालो</span>. <span>टकल्या</span> <span>सातपुते</span> <span>त्याच्या</span><span>नेहमीच्या</span> <span>खत्रूड</span> <span>चेहेर्</span><span>यानिशीच</span> <span>घोंगडीवर</span> <span>विसावला</span> <span>होता</span>. ‍</span></p> <p><span style="font-size:130%;">"<span>बरं</span> <span>झालं</span> <span>तू</span> <span>आलास</span>!" <span>नान्याने</span> <span>मला</span> <span>हळूच</span> <span>एका</span> <span>कोपर्</span><span>यात</span> <span>घेऊन</span> <span>म्हटलं</span>. </span>‍</p> <p><span style="font-size:130%;">"<span>आयला</span>, <span>हा</span> <span>टकल्या</span> <span>सातपुते</span> <span>म्हणजे</span> <span>एक</span> <span>नंबरचा</span> <span>भिकारचोट</span> <span>माणूस</span>! <span>आयुष्यभर</span> <span>सगळ्यांशी</span> <span>तुसडेपणाने</span> <span>वागला</span>. <span>लेकाच्या</span> <span>मर्तिकाला</span> <span>कोण</span> <span>आलंय</span> <span>का</span> <span>बघ</span>! <span>अरे</span> <span>चार</span> <span>डोकी</span> <span>तरी</span> <span>हवीत</span> <span>ना</span> <span>मयताला</span>? <span>म्हणून</span> <span>मुद्दामच</span> <span>तुला</span> <span>बोलावून</span><span>घेतला</span>. <span>अरे</span> <span>चार</span> <span>माणसं</span> <span>जमवताना</span> <span>माझी</span> <span>कोण</span> <span>पंचाईत</span> <span>झाल्ये</span> <span>म्हणून</span> <span>सांगू</span>! <span>छ्य्या</span>..!"</span> </p> <p><span style="font-size:130%;"><span>अर्थात</span>, <span>टकल्या</span> <span>सातपुतेच्या</span> <span>मयताला</span> <span>चार</span> <span>डोकी</span> <span>जमवायची</span> <span>जिम्मेदारी</span> <span>कुणीही</span> <span>नान्याकडे</span> <span>दिलेली</span> <span>नव्हती</span>, <span>तर</span><span>हौशी</span> <span>नान्याने</span> <span>ती</span> <span>आपणहून</span> <span>अंगावर</span> <span>घेतली</span> <span>होती</span> <span>हे</span> <span>वेगळे</span> <span>सांगणे</span> <span>न</span> <span>लगे</span>!</span> </p> <p><span style="font-size:130%;">"<span>काय</span> <span>करणार</span> <span>काकू</span>? <span>आता</span> <span>जे</span> <span>झालं</span> <span>त्याला</span> <span>काय</span> <span>इलाज</span> <span>आहे</span> <span>सांगा</span> <span>पाहू</span>! <span>तुम्ही</span> <span>धीर</span> <span>सोडू</span> <span>नका</span>. <span>अहो</span> <span>मरण</sp